Mondiaal jachtgebied

In steendruk waren echter nog veel meer zaken gedrukt, zoals affiches, reclameplaten, topografische kaarten, bladmuziek, boekillustraties, spotprenten, speelgoed, speelkaarten en artistieke prenten. Dus ook die ging hij verzamelen, wat prima ging in Nederland en België en met de vele (zaken)reizen waren ook Frankrijk, Spanje, Duitsland, de Verenigde Staten, Cuba, Rusland en India jachtgebied. Maar waarmee werd al dat fraais dan gedrukt? Er kwamen in de collectie steendruk hand- en snelpersen (de eerste
exemplaren helemaal uit St. Petersburg!). Er kwamen ook lithostenen, stenenslijpmachines, een Fougeadoire-apparaat, werktuigen voor de lithograaf. En niet te vergeten literatuur, want al verzamelende wilde hij ook alles over de steendruk en lithografie weten, zowel de techniek als de geschiedenis.

Het oerbestuur

Voor de inrichting van het museum: Henk Schellens, industrieel ontwerper en voormalig designmanager bij Philips Lighting. Voor de publiciteit: Ton Koolen, directeur van reclamebureau Visicom. Voor de contacten met de grafische industrie, het opzetten van het museumatelier en de werving van vrijwilligers: Ko Hooijschuur, voormalig technisch adjunct-directeur Drukkerij Vrijdag bv. Als bestuurssecretaris: Henk Gerris, voormalig hoofd conditionering bij De Dommelsche Bierbrouwerij (InBev). Voor de financiën: Jan de Wit, registeraccountant en voormalig partner van Ernst & Young. Peter-Louis Vrijdag werd voorzitter en nam de coördinatie en externe betrekkingen op zich. De ‘Stichting Lithografisch Museum Vrijdag’ werd opgericht op 13 april 2000. De roepnaam van het museum werd echter ‘Nederlands Steendrukmuseum’ (NSM), wat beter in het gehoor zal liggen bij het publiek dan de officiële naam

Museummissie
Het museum omarmt de volgende missie: "Het op een laagdrempelige en eigentijdse wijze veel mensen kennis laten nemen over de rol van de steendruk en lithografie in de maatschappij van toen en nu."
Het museum richt zich daarbij primair op de Nederlandstalige in cultuurhistorie, kunst, museumbezoek en grafische techniek geïnteresseerde mens in de leeftijd vanaf circa acht jaar (groep 7/8 basisonderwijs).

ICOM 
Het museum hanteert de officiële ICOM museumdefinitie èn de ICOM ethische code (2006): “Een museum is een permanente instelling, niet gericht op het behalen van winst, toegankelijk voor publiek, die ten dienste staat van de samenleving en haar ontwikkeling. Een museum verwerft, behoudt, onderzoekt, presenteert, documenteert en geeft bekendheid aan de materiële en immateriële getuigenissen van de mens en zijn omgeving, voor doeleinden van studie, educatie en genoegen.”

Museumregister
Het Nederlands Steendrukmuseum is sinds 7 december 2005 opgenomen in het museumregister. Het museum accepteert de 17 punten m.b.t. de basiseisen voor de museumpraktijk van bedrijfsvoering, collectiebeheer en publiek uit de in mei 2015 ingevoerde museumnorm.
 

Ir. Peter-Louis VrijdagOprichter van het Nederlands Steendrukmuseum is Ir. Peter-Louis Vrijdag. De collectie is gebaseerd is op diens persoonlijke verzameling. "Ik kom uit een drukkersfamilie. Grootvader Louis Vrijdag startte in 1905 te Eindhoven een drukkerij voor muziekdruk. De typografie werd al zeer snel gevolgd door de steendruk en de muziekdruk door het drukken van etiketten en ringen voor de bloeiende sigarenindustrie. Er waren destijds in Nederland duizenden sigarenbedrijfjes." (t.a.p.)  "Een mengeling van verbazing, bewondering, nieuwsgierigheid, verzamelwoede en verdriet over het dreigend verdwijnen van indrukwekkende technieken is uitgemond in de passie om het per se ook aan anderen te willen laten zien", aldus omschrijft hij zijn motivatie om een museum over de lithografie en steendruk op te zetten in het eind 2011 verschenen boek Het Nederlands Steendrukmuseum.

Het begin van de verzameling

Als jong chemisch ingenieur kwam hij in 1967 in de drukkerij waar zijn vader, Peter Vrijdag, toen de directie voerde. Zijn aandacht ging daarbij uit naar het nu, het heden, naar wat er te verbeteren en te automatiseren viel en hoe hij de arbeidsproductiviteit in de drukkerij kon opvoeren. Het verleden deed er minder toe. Totdat hij zo’n tien jaar later eens het bedrijfsarchief indook om te zien wat daar nog lag. Prachtige brochures en bedrijfsfoto’s en uiterst fraaie etiketten, vooral sigarenkistetiketten en -ringen. Wat een kwaliteit!

Geschikte locatie

De opslagruimtes in het bedrijf, zijn woning en een opslaghal in de buurt herbergden al dit fraais. Dat belangrijke historisch erfgoed moest natuurlijk behouden blijven en het formidabele vakmanschap van de lithografen en steendrukkers mocht beslist niet in de vergetelheid geraken. Midden jaren negentig ging hij op zoek naar een pand. Eind 1996 raakte alles in een stroomversnelling. In Valkenswaard kwam het Carolus-gebouw vrij, een voormalig kloosterziekenhuis, en de gemeente wilde dit als gemeentelijk monument behouden en er een culturele bestemming aan geven. In december 1999 bezochten burgemeester, wethouder van cultuur en een groot deel van de commissie voor cultuur de opslaghal waar de collectie steendrukpersen stond en vervolgens het woonhuis, waar zij een beeld kregen van de rest van de verzameling. Allen uitten zich positief over de collectie en de geplande museumopzet.

Dynamische opzet

Gekozen is voor een dynamische museum waar naast de vaste expositie ook van tijd tot tijd wisseltentoonstellingen te zien zijn, waar de oude technieken levend worden gehouden, waar gedrukt wordt, waar drukdemonstraties worden gegeven, workshops worden georganiseerd, educatieve (school)programma’s worden uitgevoerd, rondleidingen plaatsvinden en actief promotie wordt gemaakt voor het museum. Vrijwilligers werden geworven. Een deel was oud-docent van het Grafisch Lyceum en een deel oud-medewerker van de drie voornaamste drukkerijen van Eindhoven, te weten Drukkerij Vrijdag, Drukkerij Gestel en Eindhoven Packaging. Concurrenten werden collega’s. Ontwerper Henk Schellens begon met het maken van de tekeningen en mock-ups voor de indeling van de ruimtes en we besloten de vitrines speciaal door hem te laten ontwerpen. Ook het meubilair werd trouwens door Henk Schellens ontworpen in fraai beukenhout.

Een feestelijke opening

Een feestelijke openingNa alle enthousiaste inspanningen werd op 21 september 2001 het museum geopend. Overal lithografische en steendrukdemonstraties, zelfs met de exacte replica van de stangenpers van Aloys Senefelder De vele gasten waren aangenaam onder de indruk. Het welkomstgeschenk, een fraaie litho op de steen getekend door kunstenaar Poen de Wijs en gedrukt door de technische groep van het museum onder supervisie van meesterdrukker Gertjan Forrer, viel zeer in de smaak. Veel is er nadien tot stand gekomen en gerealiseerd. Het totale bezoekersaantal gaat inmiddels richting de 100.000. Belangstellenden van alle leeftijden hebben zich in het museum laten verrassen door de grote en kleurrijke rol die de steendruk in de afgelopen twee eeuwen heeft gespeeld. En nog steeds speelt, want de offsetdruk, het meest belangrijke drukprocédé van vandaag, is gebaseerd op precies hetzelfde principe als de steendruk en samen met de fotografie is de lithografie geëvolueerd tot de fotolithografie die na een doorontwikkeling wordt toegepast bij de fabricage van de microchip.